Kariyerinizde ilerlemek, kendi işinizi kurmak, yeni bir sektöre geçmek veya uzun süredir düşündüğünüz bir hedefi gerçekleştirmek istiyor olabilirsiniz. İnternette araştırma yaptığınızda ise karşınıza binlerce video, kitap, eğitim ve tavsiye çıkar.
Fakat bazen ihtiyacınız olan şey daha fazla içerik tüketmek değil, ulaşmak istediğiniz noktaya daha önce gelmiş biriyle doğrudan konuşmaktır.
Tam olarak burada mentorluk devreye girer.
İyi bir mentor size hayatınızla ilgili hazır bir reçete sunmaz. Bunun yerine kendi deneyimlerini, yaptığı hataları, aldığı kararları ve öğrendiklerini paylaşarak sizin daha bilinçli kararlar vermenize yardımcı olabilir.
Peki mentor nasıl bulunur? Doğru mentor nasıl seçilir? Başarılı insanlara nasıl ulaşılır ve ilk mentor görüşmesinde ne sorulur?
Bu rehberde adım adım inceleyelim.
Mentor Nedir?
Mentor, belirli bir konuda sahip olduğu bilgi ve gerçek yaşam deneyimini daha az deneyimli bir kişiyle paylaşan kişidir.
Mentor yalnızca çok ünlü bir CEO, yatırımcı veya milyonlarca takipçisi olan biri olmak zorunda değildir.
Örneğin hedefiniz e-ticaret yapmaksa beş yıldır başarılı şekilde e-ticaret yapan biri sizin için değerli bir mentor olabilir.
Almanya’da mühendis olmak istiyorsanız Almanya’da çalışan deneyimli bir mühendis doğru mentor olabilir.
İlk yazılım işinizi arıyorsanız yıllardır yazılım sektöründe çalışan bir profesyonelden yararlanabilirsiniz.
Buradaki temel yaklaşım şudur:
Gitmek istediğiniz yolu daha önce yürümüş kişiyi bulmak.
Bu nedenle “en başarılı insanı” aramak yerine sizin hedefinize en uygun deneyime sahip kişiyi aramak daha anlamlıdır.
Mentor Ne İşe Yarar?
Mentorun görevi sizin adınıza karar vermek değildir.
İyi bir mentorluk ilişkisinde mentor kendi deneyimlerinden hareketle farklı bakış açıları sunabilir.
Örneğin kariyer değiştirmeyi düşünüyorsunuz.
İnternette:
“Yazılıma geç.”
“Dijital pazarlama öğren.”
“Yurt dışına git.”
“Girişim kur.”
gibi birbirinden tamamen farklı tavsiyeler görebilirsiniz.
Fakat bunların hiçbiri sizin geçmişinizi, becerilerinizi ve hedeflerinizi bilmiyor.
1:1 mentor görüşmesinde ise önce durumunuzu anlatabilir, ardından kendi koşullarınıza ilişkin daha anlamlı sorular sorabilirsiniz.
Mentor Hangi Konularda Yardımcı Olabilir?
| İhtiyacınız | Görüşülebilecek Mentor |
|---|---|
| Hangi mesleği seçmeliyim? | Kariyer deneyimli mentor |
| Mühendislik seçmek istiyorum | Deneyimli mühendis |
| Almanya’da çalışmak istiyorum | Almanya deneyimli profesyonel |
| İş fikrim var | Girişimci mentor |
| E-ticarete başlamak istiyorum | E-ticaret deneyimli mentor |
| CV’me dönüş alamıyorum | Kariyer / işe alım deneyimli mentor |
| Mülakata hazırlanıyorum | Kariyer mentoru |
| Yazılıma geçmek istiyorum | Yazılım sektöründe çalışan mentor |
| Yönetici olmak istiyorum | Yönetim deneyimli profesyonel |
| Freelance çalışmak istiyorum | Deneyimli freelancer |
| Dijital pazarlamaya girmek istiyorum | Sektör profesyoneli |
| Üniversite tercih edeceğim | İlgili mesleği yapan mentor |
Bu nedenle “Bana mentor lazım.” demeden önce ne konuda desteğe ihtiyacınız olduğunu belirlemek gerekir.
Başarılı İnsanlardan Öğrenmenin Avantajı Nedir?
Kitaplar ve eğitimler oldukça değerlidir. Ancak gerçek deneyimin farklı bir özelliği vardır:
Yaşanmıştır.
Bir girişimcilik kitabı size müşteri bulmanın önemini anlatabilir.
Gerçek bir girişimci ise:
“İlk ürünümü altı ay geliştirdim, piyasaya çıkardığımda kimse satın almadı. Bugün başlasam önce müşterilerle konuşurdum.”
diyebilir.
Bu ikinci bilgi farklıdır.
Çünkü teorinin yanında hatanın maliyetini de gösterir.
Benzer şekilde deneyimli bir yönetici size yalnızca nasıl yönetici olunacağını değil, ilk yöneticilik döneminde yaptığı hataları da anlatabilir.
Bir mühendis üniversite derslerinden ziyade gerçek iş hayatında hangi becerilerin karşısına çıktığını söyleyebilir.
İşte mentorluğun önemli değerlerinden biri budur:
Başkasının yıllar içinde öğrendiği bazı derslere daha erken ulaşmak.
Mentor Nasıl Bulunur?
Doğru mentor bulmanın ilk adımı insan aramak değildir.
Önce probleminizi tanımlayın.
“Başarılı olmak istiyorum.”
çok geniş bir hedeftir.
Bunun yerine:
“Bilgisayar mühendisliği ile elektrik-elektronik arasında kararsızım.”
veya:
“İki yıldır dijital pazarlamada çalışıyorum, yöneticiliğe nasıl hazırlanacağımı bilmiyorum.”
çok daha net problemlerdir.
Problem netleştiğinde aradığınız mentor da netleşir.
1. Hedefinizi Tek Cümlede Yazın
Şu kalıbı kullanabilirsiniz:
“Ben ______ yapmak istiyorum ancak ______ konusunda zorlanıyorum.”
Örneğin:
“Almanya’da mühendis olmak istiyorum ancak üniversite yıllarında hangi becerileri geliştirmem gerektiğini bilmiyorum.”
Bu durumda ihtiyacınız olan kişi genel bir motivasyon mentoru değil, Almanya’da mühendislik deneyimi bulunan biri olabilir.
2. Sizden Birkaç Adım Önde Olan İnsanları Arayın
Mentorunuzun dünyanın en başarılı insanı olması gerekmez.
Hatta bazen sizden yalnızca birkaç yıl önce aynı süreçten geçmiş biri daha faydalı olabilir.
Çünkü karşılaştığınız problemleri daha yakın zamanda yaşamıştır.
Yeni mezun bir yazılım geliştiriciyseniz 30 yıllık teknoloji şirketi CEO’sundan ziyade birkaç yıl önce ilk yazılım işine girmiş ve bugün deneyimli geliştirici olarak çalışan biri daha uygulanabilir bilgiler paylaşabilir.
İyi Mentor Nasıl Seçilir?
Mentor seçiminde yalnızca kişinin unvanına bakmak yeterli değildir.
Şu beş noktayı değerlendirin:
1. Gerçek deneyimi var mı?
Size tavsiye verdiği konuda gerçekten deneyim sahibi olması önemlidir.
2. Deneyimi hedefinizle örtüşüyor mu?
Başarılı bir restoran işletmecisi çok iyi bir girişimci olabilir ancak SaaS girişiminiz için en uygun mentor olmayabilir.
3. Sizin bulunduğunuz aşamayı anlayabiliyor mu?
Üniversite öğrencisinin ihtiyacıyla 15 yıllık profesyonelin ihtiyacı farklıdır.
4. Sadece başarılarını mı anlatıyor?
İyi mentor başarısızlıklarından ve hatalarından da bahsedebilmelidir.
5. Size hazır cevap mı veriyor, düşündürüyor mu?
Mentorun amacı sizin yerinize hayatınızı yönetmek değildir.
Bazen iyi bir mentor:
“Ben olsam şunu yapardım.”
demek yerine:
“Neden bu seçeneği istiyorsun?”
diye sorar.
Bu soru çok daha değerli olabilir.
Mentor Seçim Tablosu
Birden fazla mentor arasında kaldığınızda basit bir değerlendirme yapabilirsiniz:
| Kriter | Kendinize Soracağınız Soru |
|---|---|
| Deneyim | Bu kişi hedeflediğim şeyi gerçekten yapmış mı? |
| Alan uyumu | Benim sektörümü biliyor mu? |
| Kariyer uyumu | Ulaşmak istediğim noktada mı? |
| Güncellik | Deneyimi bugünkü koşullarla ilgili mi? |
| İletişim | Deneyimini anlaşılır aktarabiliyor mu? |
| Gerçekçilik | Sadece motive etmek yerine riskleri de anlatıyor mu? |
| Görüşme kapsamı | Benim sorunum hakkında görüşme yapıyor mu? |
En yüksek unvana sahip kişiyi değil, probleminizle en fazla örtüşen kişiyi seçmeye çalışın.
Mentor Nereden Bulunur?
Mentor bulmak için tek bir kanal yoktur.
Profesyonel çevrenizden başlayabilirsiniz.
Üniversitedeki mezun ağları, sektör etkinlikleri, profesyonel topluluklar ve iş hayatında tanıştığınız kişiler değerlendirilebilir.
Ancak sorun şudur:
Bir kişinin alanında başarılı olması, sizinle düzenli veya birebir görüşmek istediği anlamına gelmez.
Bu nedenle doğrudan mentor görüşmelerine yönelik platformlar da kullanılabilir.
Mentural.com ile Deneyimli Mentorlarla 1:1 Görüşme
Çevrenizde ihtiyacınız olan deneyime sahip biri bulunmuyorsa Mentural.com üzerinden farklı alanlarda deneyimli mentor ve uzman profillerini inceleyebilirsiniz.
Mentural.com, kullanıcıların deneyimli kişilerle 1:1 online görüşmeler gerçekleştirebilmesini amaçlayan bir platformdur.
Platformda uygun aktif profiller bulunduğunda kariyer, girişimcilik, mühendislik, iş hayatı, eğitim ve farklı uzmanlık alanlarında deneyimli kişileri inceleyebilirsiniz.
Buradaki avantaj, rastgele birine:
“Bana mentor olur musunuz?”
diye mesaj göndermek yerine birebir görüşmeye açık kişileri değerlendirebilmenizdir.
Örneğin ihtiyacınız:
“Almanya’da mühendis olmak istiyorum.”
ise Almanya deneyimi bulunan mühendis profillerine;
“İş fikrimi değerlendirmek istiyorum.”
ise girişimcilik deneyimi bulunan mentorlara;
“CV gönderiyorum ama geri dönüş alamıyorum.”
ise kariyer ve işe alım süreçlerini bilen profesyonellere yönelebilirsiniz.
Mentural’da Mentor Seçerken Nasıl Hareket Edilebilir?
Önce probleminizi belirleyin.
Ardından mentorun profilindeki deneyimleri inceleyin.
Kendinize şu soruyu sorun:
“Bu kişi benim gitmek istediğim yolu gerçekten yürümüş mü?”
Cevap evetse profil sizin için daha anlamlı hale gelir.
Başarılı Birine Nasıl Mentor Teklifi Yapılır?
Her mentorluk ilişkisinin ücretli veya resmi olması gerekmez.
Profesyonel çevrenizde ulaşmak istediğiniz biri varsa kısa ve net bir mesaj gönderebilirsiniz.
Uzun hayat hikâyenizi ilk mesajda anlatmak yerine:
Kim olduğunuzu,
neden özellikle o kişiye ulaştığınızı,
hangi konuda görüşünü istediğinizi
açıklayın.
Örneğin mesajın mantığı şu olabilir:
“Makine mühendisliği üçüncü sınıf öğrencisiyim ve otomotiv sektöründe kariyer hedefliyorum. Sizin de bu alandaki deneyiminizi gördüm. Özellikle mezuniyet öncesi geliştirmem gereken beceriler konusunda deneyiminizden yararlanmak isterim.”
Burada önemli olan mesajı kişiselleştirmektir.
100 kişiye gönderilmiş gibi duran:
“Merhaba, bana mentor olur musunuz?”
mesajının karşılık alma ihtimali daha düşük olabilir.
Mentorla İlk Görüşmede Ne Sorulur?
İlk görüşmenin kalitesini büyük ölçüde sizin hazırlığınız belirler.
Görüşmeye:
“Bana tavsiye verin.”
diyerek gitmek yerine belirli sorular hazırlayın.
Örneğin:
- Bugün benim bulunduğum noktada olsaydınız ilk ne yapardınız?
- Kariyerinizin başında yaptığınız en büyük hata neydi?
- Bugünkü deneyiminizle yeniden başlasanız neyi farklı yapardınız?
- Benim hedefim için hangi becerilere öncelik verirdiniz?
- Sizce şu anda gözden kaçırdığım en büyük risk nedir?
- Bu sektörde dışarıdan görünmeyen en zor şey nedir?
- Hangi beceriyi daha erken öğrenmiş olmayı isterdiniz?
- Hangi kaynakları takip etmemi önerirsiniz?
- Benim profilimde biri hangi hatayı yapmaya daha yatkın?
- Önümüzdeki altı ayda neye odaklanmalıyım?
- Bu hedef için gerçekçi beklentim ne olmalı?
- Hangi konuda daha fazla araştırma yapmalıyım?
Ve en güçlü sorulardan biri:
“Benim yerimde olsaydınız önümüzdeki 30 günde hangi üç şeyi yapardınız?”
Bu soru görüşmeyi soyut tavsiyelerden çıkarıp uygulanabilir adımlara dönüştürebilir.
Mentor Görüşmesine Hazırlıksız Gitmeyin
30 dakikalık görüşmenin önemli kısmını kim olduğunuzu anlatmakla geçirmek istemezsiniz.
Görüşmeden önce bir sayfalık hazırlık yapabilirsiniz.
| Hazırlık | Örnek |
|---|---|
| Ben kimim? | Yeni mezun makine mühendisiyim |
| Hedefim | Almanya’da otomotiv sektöründe çalışmak |
| Mevcut durumum | B1 Almanca, 1 staj |
| Sorunum | Hangi teknik beceriye odaklanacağımı bilmiyorum |
| Seçeneklerim | Türkiye’de iş / Almanya’da yüksek lisans |
| Mentordan beklentim | Kendi deneyiminden perspektif |
| Ana sorum | Önümüzdeki 12 ayı nasıl değerlendirmeliyim? |
Böylece mentor sizin durumunuzu daha hızlı anlayabilir.
Mentor Size Ne Yapacağınızı Söylemeli mi?
İyi bir mentorluk ilişkisinde karar mekanizması siz olmalısınız.
Mentor:
“Kesinlikle işinden ayrıl.”
veya:
“Kesinlikle şu bölümü seç.”
gibi kararları sizin adınıza vermemelidir.
Daha sağlıklı yaklaşım:
“Ben benzer durumda şunu yaşadım. Bu seçeneğin şu avantaj ve riskleri vardı. Senin koşullarında şu soruları değerlendirirdim.”
şeklindedir.
Çünkü mentorun hayatı sizin hayatınız değildir.
Mentorun görevi size kendi yolunu kopyalatmak değil, kendi yolunuzu daha bilinçli çizmenize yardımcı olmaktır.
Ünlü Bir Mentor mu, Size Uygun Mentor mu?
İnsanlar doğal olarak başarılı ve tanınmış kişilere ulaşmak ister.
Fakat çok başarılı bir kişinin mutlaka iyi mentor olacağı anlamına gelmez.
Örneğin hedefiniz ilk e-ticaret mağazanızı kurmaksa yüz milyonlarca dolarlık şirket yöneten bir CEO yerine birkaç yıl önce sizin bulunduğunuz noktadan başlayıp bugün sürdürülebilir e-ticaret işi yöneten biri daha uygulanabilir deneyimler paylaşabilir.
Bu nedenle:
“En başarılı kişiye nasıl ulaşırım?”
yerine:
“Benim şu anki problemimi daha önce çözmüş kişiyi nasıl bulurum?”
sorusunu sorun.
Mentor, Koç ve Danışman Aynı Şey mi?
Bu kavramlar zaman zaman birbirinin yerine kullanılsa da aynı değildir.
Mentor, ağırlıklı olarak kendi deneyimlerinden yararlanarak perspektif sağlar.
Danışman, belirli bir problem için uzmanlık ve profesyonel çözüm sunabilir.
Koçluk ise kişinin kendi hedef ve cevaplarını ortaya çıkarmasına yönelik farklı bir yöntem izleyebilir.
İhtiyacınız hangi alandaysa buna uygun kişiyi seçmek önemlidir.
Örneğin:
“Google Ads hesabımı profesyonel olarak kuracak birine ihtiyacım var.”
diyorsanız ihtiyacınız danışman veya hizmet sağlayıcı olabilir.
Ancak:
“Dijital pazarlama kariyerine girmek istiyorum, siz bu yolu nasıl yürüdünüz?”
diyorsanız mentor daha uygun olabilir.
Ücretli Mentorluk Mantıklı mı?
Bu tamamen ihtiyaca bağlıdır.
Bazı mentorlar gönüllü destek verirken bazı profesyoneller zamanlarını ücretli birebir görüşmeler şeklinde sunabilir.
Ücretli görüşmenin değerini yalnızca görüşmenin süresiyle ölçmemek gerekir.
Örneğin 10 yıllık sektör deneyimine sahip bir kişiyle 30 dakika konuşmanız size 10 yıllık deneyim kazandırmaz.
Ancak o kişinin yıllar içinde yaptığı hatalardan çıkardığı bazı dersleri daha erken öğrenmenizi sağlayabilir.
Dolayısıyla değerlendirilmesi gereken soru:
“Bu görüşme benim mevcut problemim için gerçekten doğru kişiyle mi yapılıyor?”
olmalıdır.
Mentor Görüşmesinden Sonra Ne Yapmalısınız?
Görüşmenin ardından notlarınızı bir kenara bırakıp unutmayın.
Konuşulanları üç kategoriye ayırabilirsiniz:
Hemen yapacağım
Araştıracağım
Daha sonra değerlendireceğim
Örneğin mentor size:
CV’nizi güncellemenizi,
iki kişiyle görüşmenizi,
belirli bir teknik beceriyi araştırmanızı
ve bir proje yapmanızı önermiş olabilir.
Hepsini aynı anda yapmak yerine önceliklendirin.
Mentorluk ancak tavsiyeler eyleme dönüştüğünde anlam kazanır.
Tek Mentor Her Konuda Yeterli mi?
Genellikle hayır.
Bir insan aynı anda kariyer, yatırım, yazılım, Almanya, pazarlama, psikoloji ve finans konusunda en doğru mentor olmak zorunda değildir.
Farklı dönemlerde farklı kişilerden yararlanabilirsiniz.
Örneğin:
Üniversite tercihi sırasında mühendis,
mezuniyet döneminde kariyer mentoru,
Almanya hedefinde Almanya’da çalışan mühendis,
iş kurarken girişimci,
pazarlama aşamasında büyüme uzmanı
ile görüşebilirsiniz.
Bu yaklaşım kişisel bir mentor ağı oluşturmanızı sağlar.
Başarılı İnsanlardan Öğrenmenin En Etkili Yolu: Doğru Soruyu Sormak
Mentor bulmak kadar önemli bir başka konu vardır:
Doğru soru sormak.
“Nasıl başarılı olurum?”
çok geniş bir sorudur.
Bunun yerine:
“İlk müşterinizi nasıl buldunuz?”
“Üniversite son sınıfta olsaydınız bugün ne yapardınız?”
“Bu sektöre sıfırdan giren birinin ilk altı ayda öğrenmesi gereken üç şey nedir?”
“Benim CV’mde işe alım yöneticisi olarak sizi en fazla ne düşündürürdü?”
gibi sorular çok daha somut cevaplar getirir.
İyi mentor bulmanın yanında iyi mentee olmayı da öğrenmek gerekir.
Mentor Ararken Yapılan 7 Hata
Mentor arayanların sık yaptığı hataları şöyle özetleyebiliriz:
Sadece çok ünlü kişilere ulaşmaya çalışmak.
Ne istediğini bilmeden mentor aramak.
Mentordan bütün sorunlarını çözmesini beklemek.
Kendi alanıyla ilgisi olmayan mentor seçmek.
Görüşmeye hazırlıksız gitmek.
Her tavsiyeyi sorgulamadan uygulamak.
Görüşmeden sonra hiçbir şey yapmamak.
Mentorluk tek taraflı bir süreç değildir.
Mentor deneyimini paylaşır; sizin göreviniz ise bu deneyimi kendi koşullarınız içerisinde değerlendirip harekete geçmektir.
Kendinize Uygun Mentoru Bugün Bulmaya Başlayın
Doğru mentor hayatınızla ilgili bütün cevapları vermez.
Fakat size daha iyi sorular sordurabilir.
Kariyerinizde ilerlemek istiyorsanız sizden birkaç adım öndeki profesyonelleri bulun.
Girişim kuracaksanız daha önce şirket kurmuş insanlarla konuşun.
Almanya’da mühendis olmak istiyorsanız Almanya’da gerçekten mühendis olarak çalışan kişilerin deneyimlerini dinleyin.
E-ticarete başlayacaksanız gerçek satış deneyimi olan girişimcileri bulun.
CV’nize dönüş alamıyorsanız işe alım süreçlerini bilen profesyonellerden geri bildirim alın.
Çevrenizde bu kişilere ulaşamıyorsanız Mentural.com üzerinde ihtiyacınıza uygun aktif mentor ve uzman profillerini inceleyerek 1:1 görüşme gerçekleştirmeyi değerlendirebilirsiniz.
Çünkü başarılı insanlardan öğrenmenin amacı onların hayatını kopyalamak değildir.
Onların yıllar içinde öğrendiği derslerden yararlanarak kendi yolunuzu daha bilinçli çizmektir.
Sık Sorulan Sorular
Mentor nasıl bulunur?
Öncelikle hangi konuda desteğe ihtiyacınız olduğunu belirleyin. Ardından ulaşmak istediğiniz noktada gerçek deneyime sahip kişileri araştırın. Profesyonel çevreler, mezun ağları ve Mentural.com gibi 1:1 görüşmeye yönelik platformlar değerlendirilebilir.
İyi mentor nasıl seçilir?
Mentorun gerçek deneyimine, sektörünüze yakınlığına, bulunduğunuz kariyer aşamasını anlayıp anlamadığına ve ihtiyacınızla ne kadar örtüştüğüne bakın. En ünlü kişiden ziyade en ilgili deneyime sahip kişi daha faydalı olabilir.
Mentor ücretli olur mu?
Mentorluk gönüllü veya ücretli olabilir. Bazı profesyoneller deneyimlerini belirli süreli ücretli 1:1 görüşmeler aracılığıyla paylaşabilir.
Mentora ilk mesaj nasıl atılır?
Kısa ve kişiselleştirilmiş mesaj yazın. Kim olduğunuzu, neden özellikle o kişiye ulaştığınızı ve hangi konuda deneyiminden yararlanmak istediğinizi açıkça belirtin.
Mentorla ilk görüşmede ne sorulur?
Kendi hedefinizle ilgili somut sorular sorun. “Benim yerimde olsaydınız ne yapardınız?”, “Kariyerinizin başında yaptığınız en büyük hata neydi?” ve “Önümüzdeki 30 günde hangi üç şeye odaklanmalıyım?” gibi sorular kullanılabilir.
Mentor ve kariyer danışmanı aynı mı?
Tam olarak aynı değildir. Mentor çoğunlukla kendi deneyimlerinden yararlanarak perspektif sunarken danışman belirli bir konuda profesyonel uzmanlık hizmeti verebilir.
Mentor benim yerime karar verir mi?
Hayır. Sağlıklı mentorlukta nihai karar sizindir. Mentor kendi deneyimlerini paylaşarak seçenekleri farklı açılardan değerlendirmenize yardımcı olabilir.
Birden fazla mentor olabilir mi?
Evet. Kariyerinizin farklı aşamalarında farklı uzmanlıklara sahip kişilerden yararlanabilirsiniz. Örneğin kariyer, girişimcilik ve yurt dışı hedefleri için farklı mentorlar seçilebilir.
Mentural.com üzerinden mentor bulunabilir mi?
Platformda ihtiyacınıza uygun aktif profiller bulunduğunda farklı alanlardaki mentor ve uzmanları inceleyerek uygun kişilerle 1:1 görüşmeyi değerlendirebilirsiniz.
Başarılı bir insan neden bana mentor olsun?
Her profesyonel mentorluk yapmak istemeyebilir. Bu nedenle kişinin zamanına saygılı olmak ve talebinizi net biçimde ifade etmek önemlidir. Birebir görüşme platformlarında ise görüşmeye açık mentorları doğrudan incelemek bu süreci kolaylaştırabilir.
Comments