Hayatınızın veya kariyerinizin bir noktasında kendinizi “Bana yol gösterecek biriyle konuşmak istiyorum” derken bulabilirsiniz.
Belki işinizden memnun değilsiniz ancak hangi alana geçmeniz gerektiğini bilmiyorsunuz. Bir iş fikriniz var fakat nereden başlayacağınızı kestiremiyorsunuz. Üniversite veya bölüm seçmeye çalışıyorsunuz. Kendi işinizi kurmak istiyor ancak ilk adımı atamıyorsunuz.
Bazen de ortada tek ve net bir problem yoktur.
Sadece seçenekler çoğalmıştır ve hangisinin sizin için daha anlamlı olduğunu görmekte zorlanırsınız.
Böyle durumlarda ihtiyacınız size ne yapacağınızı söyleyecek birinden çok, durumunuzu anlayıp seçeneklerinizi birlikte değerlendirebileceğiniz doğru kişiyle konuşmak olabilir.
Peki kiminle görüşmelisiniz?
Mentor mu, kariyer danışmanı mı, yaşam koçu mu, girişimci mi yoksa alanında deneyimli bir uzman mı?
Bu rehber, ihtiyacınıza göre doğru kişiyi bulmanıza yardımcı olmak için hazırlandı.
Bana Yol Gösterecek Birine İhtiyacım Var, Nereden Başlamalıyım?
Öncelikle neden birisiyle konuşmak istediğinizi anlamaya çalışın.
Kendinize şu soruyu sorun:
“Şu anda çözmeye çalıştığım asıl problem nedir?”
Cevabınız örneğin şöyle olabilir:
- Ne iş yapmak istediğimi bilmiyorum.
- Mesleğimi değiştirmek istiyorum.
- CV gönderiyorum ama dönüş alamıyorum.
- Kendi işimi kurmak istiyorum.
- E-ticarete başlamak istiyorum.
- Bir girişim fikrim var.
- Üniversitede hangi bölümü seçmeliyim bilmiyorum.
- Yurt dışında çalışmak istiyorum.
- İş görüşmelerinde zorlanıyorum.
- Yöneticiliğe geçmek istiyorum.
- Hayatımla ilgili hedeflerimi netleştiremiyorum.
- Alanımda başarılı biriyle konuşmak istiyorum.
Problemi ne kadar açık tanımlarsanız görüşeceğiniz kişiyi seçmek de o kadar kolaylaşır.
Hangi Konuda Kiminle Görüşmeliyim?
Her konuda aynı uzmanla görüşmek doğru olmayabilir.
| Yaşadığınız Durum | Görüşülebilecek Kişi |
|---|---|
| Kariyerimde ne yapacağımı bilmiyorum | Kariyer danışmanı / kariyer mentoru |
| CV gönderiyorum, dönüş alamıyorum | Kariyer danışmanı / İK uzmanı |
| Mülakatlarda eleniyorum | Kariyer danışmanı / işe alım uzmanı |
| Meslek değiştirmek istiyorum | Kariyer danışmanı / ilgili sektörden mentor |
| E-ticarete başlamak istiyorum | E-ticaret uzmanı / deneyimli girişimci |
| Bir iş fikrim var | Girişimcilik mentoru |
| Şirketimi büyütmek istiyorum | Girişimci / iş geliştirme mentoru |
| Dijital pazarlamayı öğrenmek istiyorum | Dijital pazarlama uzmanı |
| Yazılımcı olmak istiyorum | Yazılım alanında çalışan mentor |
| İngilizce konuşamıyorum | İngilizce eğitmeni / konuşma partneri |
| Yurt dışında kariyer yapmak istiyorum | Uluslararası kariyer deneyimi olan mentor |
| Hedeflerimi belirlemekte zorlanıyorum | Koçluk alanında uygun uzman |
| Psikolojik sıkıntılar günlük yaşamımı etkiliyor | Ruh sağlığı uzmanı |
Son satırdaki ayrım özellikle önemlidir.
Mentorluk ve koçluk; psikoterapi, psikolojik danışmanlık veya tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Sorun yoğun kaygı, depresif belirtiler, travma veya başka bir ruh sağlığı problemiyle ilişkiliyse uygun niteliklere sahip bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak gerekir.
Mentor Nedir?
Mentor genellikle belirli bir alanda sizden daha fazla deneyime sahip olan ve kendi deneyimlerinden yararlanarak size perspektif sağlayan kişidir.
Örneğin e-ticarete başlamak istiyorsunuz.
Daha önce birkaç e-ticaret markası kurmuş bir girişimciyle görüşmek size teorik bilgiden farklı bir bakış açısı sağlayabilir.
Şunları sorabilirsiniz:
“Bugün sıfırdan başlasaydınız ilk ne yapardınız?”
“Ürün seçerken nelere bakardınız?”
“Benim yaptığım en büyük hata sizce ne?”
“İlk müşterilerimi nasıl bulabilirim?”
“Bu işe gerçekten girmeli miyim?”
Mentorun görevi geleceğinizi sizin adınıza belirlemek değildir.
Deneyimini paylaşır, gözden kaçırdığınız noktaları gösterebilir ve seçenekleri değerlendirmenize yardımcı olabilir.
Karar yine size aittir.
Kariyer Danışmanı Ne Yapar?
Sorununuz özellikle iş hayatıyla ilgiliyse kariyer danışmanı daha uygun olabilir.
Örneğin:
“İşimden memnun değilim ama başka ne yapabilirim bilmiyorum.”
Bu durumda yalnızca CV düzenlemek yeterli olmayabilir.
Kariyer danışmanıyla:
- Deneyimlerinizi,
- Güçlü yönlerinizi,
- Hedeflerinizi,
- Mevcut sektörünüzü,
- Geçebileceğiniz alternatif meslekleri,
- CV’nizi,
- LinkedIn profilinizi,
- İş arama stratejinizi,
- Mülakat performansınızı
birlikte değerlendirebilirsiniz.
Özellikle uzun süredir aynı sektörde çalışan fakat meslek değiştirmek isteyen kişiler için dışarıdan bir bakış açısı faydalı olabilir.
Girişimcilik Mentoru ile Ne Konuşulur?
“Bir iş kurmak istiyorum ama nereden başlayacağımı bilmiyorum” diyorsanız girişimcilik deneyimi olan biriyle görüşebilirsiniz.
Görüşmeye yalnızca:
“Sizce ne iş yapmalıyım?”
sorusuyla gitmek yerine daha fazla bilgi hazırlamak görüşmeyi verimli hale getirebilir.
Örneğin:
“500 bin TL sermayem var.”
“Dijital pazarlama konusunda deneyimliyim.”
“E-ticaret yapmak istiyorum.”
“İki farklı ürün fikrim var.”
“Türkiye pazarına satış yapmak istiyorum.”
gibi bilgiler verirseniz mentor durumunuzu daha iyi değerlendirebilir.
Görüşmede şu konular konuşulabilir:
- İş fikri
- Hedef müşteri
- Rakipler
- İş modeli
- Ürün doğrulama
- MVP
- İlk müşteri
- Pazarlama
- Fiyatlandırma
- E-ticaret
- Büyüme
- Ortaklık
- Yatırım
Yaşam Koçu ile Görüşmek Ne Zaman Düşünülebilir?
Probleminiz belirli bir meslek veya iş modeli değil de hedef belirleme, alışkanlıklar, motivasyon ve planlama gibi konularsa koçluk hizmetlerini değerlendirebilirsiniz.
Örneğin:
“Bir sürü hedefim var ama hiçbirine başlayamıyorum.”
“Ne istediğimi netleştirmek istiyorum.”
“Plan yapıyorum ama uygulamıyorum.”
gibi konular koçluk görüşmelerinde ele alınabilir.
Ancak hizmeti almadan önce kişinin eğitimini, deneyimini, çalışma yöntemini ve hangi konularda hizmet verdiğini incelemek önemlidir.
Bazen İhtiyacınız Uzman Değil, Deneyimli Biridir
Her problem profesyonel danışmanlık gerektirmeyebilir.
Bazen yapmak istediğiniz şeyi daha önce yapmış biriyle 30 dakika konuşmak bile bazı noktaları daha net görmenizi sağlayabilir.
Örneğin Almanya’ya yazılımcı olarak taşınmak istiyorsunuz.
Bu durumda genel kariyer tavsiyesinin yanında gerçekten Türkiye’den Almanya’ya gidip yazılımcı olarak çalışan biriyle görüşmek çok farklı bilgiler sağlayabilir.
Şunları sorabilirsiniz:
- Nasıl iş buldunuz?
- Hangi seviyede İngilizce gerekiyordu?
- CV’nizi nasıl hazırladınız?
- En zor aşama neydi?
- Bugün tekrar yapsanız neyi değiştirirdiniz?
Buradaki değer kişinin teorik olarak ne bildiğinden ziyade sizin gitmek istediğiniz yoldan daha önce geçmiş olmasıdır.
Bana Akıl Verecek Birini Nasıl Bulabilirim?
“Bana akıl verecek biri lazım” diye düşünüyorsanız rastgele tavsiye toplamak yerine ilgili konuda deneyimli insanları arayın.
Bunun için:
- Profesyonel ağları,
- LinkedIn’i,
- Mentorluk platformlarını,
- 1:1 görüşme platformlarını,
- Üniversite mezun ağlarını,
- Sektörel toplulukları,
- Girişimcilik topluluklarını,
- Meslek gruplarını
kullanabilirsiniz.
Önemli olan çok sayıda insandan fikir almak değil, probleminizle ilgili deneyime sahip doğru kişiyi bulmaktır.
Online 1:1 Görüşmenin Avantajı Nedir?
İnternet sayesinde aynı şehirde yaşamadığınız insanlarla da birebir görüşebilirsiniz.
Örneğin Gaziantep’te yaşayıp İstanbul’daki bir girişimciyle, Ankara’daki bir kariyer danışmanıyla veya Londra’da çalışan bir yazılımcıyla online görüşebilirsiniz.
1:1 görüşmenin önemli avantajı konuşmanın doğrudan sizin durumunuza odaklanabilmesidir.
YouTube’daki bir video binlerce kişiye hitap eder.
Bir blog yazısı genel bilgi verir.
1:1 görüşmede ise:
“Benim durumum tam olarak bu. Siz olsanız hangi seçenekleri değerlendirirdiniz?”
diye sorabilirsiniz.
Bu, hazır bir internet içeriğinden farklı bir deneyimdir.
1:1 Görüşmeden Önce Nasıl Hazırlanmalıyım?
Görüşme süresini verimli kullanmak için önceden hazırlık yapın.
Öncelikle probleminizi tek cümlede anlatmaya çalışın.
Örneğin:
“7 yıldır muhasebeciyim ancak yazılım sektörüne geçmek istiyorum ve nereden başlamam gerektiğini bilmiyorum.”
Ardından 5-10 soru hazırlayın.
Örneğin:
- Siz benim yerimde olsaydınız ilk hangi adımı atardınız?
- Sizce gözden kaçırdığım bir şey var mı?
- Bu hedef gerçekçi mi?
- Hangi becerileri geliştirmeliyim?
- En büyük risk nedir?
- Önümüzdeki 30 günde ne yapabilirim?
- Hangi kaynakları önerirsiniz?
- Benzer durumda olan kişiler en çok hangi hatayı yapıyor?
Bu şekilde görüşmeden çok daha somut sonuçlar çıkarabilirsiniz.
Doğru Mentor veya Danışman Nasıl Seçilir?
Profilinde yalnızca güzel unvanların bulunmasına bakmayın.
Şunları inceleyin:
Gerçek deneyimi var mı?
Görüşmek istediğiniz konuda daha önce ne yaptığını araştırın.
Uzmanlığı probleminizle örtüşüyor mu?
Genel bir “iş danışmanı” yerine spesifik ihtiyacınıza uygun birini seçmek daha faydalı olabilir.
Geçmişi doğrulanabilir mi?
LinkedIn profili, şirket deneyimleri, eğitimleri veya projeleri incelenebilir.
Görüşmenin kapsamı belli mi?
30 veya 60 dakikalık görüşmede hangi konuların ele alınabileceği anlaşılabiliyor mu?
Yorumları var mı?
Daha önce görüşme yapan kişilerin değerlendirmeleri seçim yapmanıza yardımcı olabilir.
“Bana Ne Yapacağımı Söyle” Beklentisiyle Gitmeyin
Mentorluk veya danışmanlık görüşmesinden çıkarken bütün hayatınızın planının hazırlanmasını beklemek gerçekçi değildir.
İyi bir görüşmenin sonunda bazen ihtiyacınız olan şey yalnızca şudur:
Bir sonraki adımın netleşmesi.
Örneğin:
“Önümüzdeki 30 gün boyunca üç iş fikrini test edeceğim.”
“CV’mi yeniden hazırlayıp yalnızca belirlediğim üç pozisyona başvuracağım.”
“Yazılım öğrenmeden önce üç yazılımcıyla konuşacağım.”
“E-ticarette stok yapmadan önce ürünü test edeceğim.”
Bu bile önemli bir ilerleme olabilir.
Kiminle Görüşeceğinizi Bilmiyorsanız Bu Tabloyu Kullanın
| Aklınızdaki Soru | İlk Bakabileceğiniz Uzmanlık |
|---|---|
| Ne iş yapmalıyım? | Kariyer danışmanı |
| İş bulamıyorum | Kariyer danışmanı / İK uzmanı |
| CV’me dönüş gelmiyor | Kariyer danışmanı |
| Meslek değiştirmeli miyim? | Kariyer danışmanı / sektör mentoru |
| İş kurmak istiyorum | Girişimcilik mentoru |
| E-ticaret yapmak istiyorum | E-ticaret mentoru |
| İşimi büyütemiyorum | Girişimci / büyüme uzmanı |
| Pazarlama yapamıyorum | Pazarlama uzmanı |
| İngilizce konuşamıyorum | İngilizce eğitmeni / konuşma partneri |
| Yazılımcı olmak istiyorum | Yazılım mentoru |
| Yurt dışında çalışmak istiyorum | İlgili ülke/sektör deneyimine sahip mentor |
| Hedeflerimi netleştirmek istiyorum | Uygun bir koç |
| Psikolojik desteğe ihtiyacım var | Ruh sağlığı uzmanı |
Sıkça Sorulan Sorular
Bana yol gösterecek birini nasıl bulabilirim?
Öncelikle hangi konuda yol gösterilmesine ihtiyaç duyduğunuzu belirleyin. Ardından o konuda gerçek deneyime sahip mentor, danışman veya uzmanları araştırabilirsiniz. Profesyonel ağlar ve online 1:1 görüşme platformları bunun için kullanılabilir.
Bana akıl verecek biriyle konuşmak istiyorum, kiminle konuşmalıyım?
Probleminize göre değişir. Kariyer konusunda kariyer danışmanı, iş kurmak konusunda girişimcilik mentoru, belirli bir mesleğe geçiş konusunda ise o meslekte çalışan deneyimli biriyle görüşebilirsiniz.
Mentor ile danışman arasındaki fark nedir?
Mentor genellikle kendi deneyimlerinden hareketle yol gösterir ve perspektif sunar. Danışman ise belirli bir uzmanlık alanında daha yapılandırılmış profesyonel hizmet sunabilir. Ancak unvanların kullanımı kişiden kişiye değişebildiğinden hizmet kapsamını incelemek önemlidir.
Online mentor bulunabilir mi?
Evet. 1:1 görüşme platformları ve profesyonel ağlar üzerinden farklı şehir ve ülkelerde yaşayan mentorlarla online görüşmeler yapılabilir.
Mentor bana ne iş yapmam gerektiğini söyler mi?
Mentorun sizin adınıza karar vermesinden ziyade deneyimlerini paylaşması, seçeneklerinizi değerlendirmenize yardımcı olması ve gözden kaçırdığınız noktaları göstermesi beklenir. Nihai karar size aittir.
Kariyerimde ne yapacağımı bilmiyorum, kiminle konuşmalıyım?
Kariyer danışmanı veya hedeflediğiniz sektör konusunda deneyimli bir mentor başlangıç noktası olabilir. Mevcut deneyimleriniz, becerileriniz ve alternatif kariyer yollarınız birlikte değerlendirilebilir.
İş kurmak istiyorum, kimden yardım almalıyım?
Daha önce girişim kurmuş kişiler, girişimcilik mentorları ve iş modelinizle ilgili uzmanlar değerlendirilebilir. Özellikle sizin kurmak istediğiniz işe benzer bir alanda deneyimi bulunan kişiler daha spesifik perspektif sağlayabilir.
1:1 görüşme ne kadar sürmeli?
Görüşmenin amacına göre değişir. Tek ve net bir sorunun değerlendirilmesi için kısa bir görüşme yeterli olabilirken kapsamlı kariyer veya iş planlaması için daha uzun ya da birden fazla görüşme gerekebilir.
Mentor seçerken nelere dikkat etmeliyim?
Deneyim, uzmanlık alanı, geçmiş çalışmalar, profil bilgileri, kullanıcı yorumları ve görüşmenin kapsamı incelenebilir. En önemli kriterlerden biri kişinin sizin çözmeye çalıştığınız probleme gerçekten yakın bir deneyime sahip olmasıdır.
Hayatımda ne yapacağımı bilmiyorum, mentor yardımcı olabilir mi?
Mentor farklı seçenekleri görmenize yardımcı olabilir ancak her durum mentorluk konusu değildir. Sorun psikolojik sıkıntılar veya ruh sağlığıyla ilişkiliyse uygun bir ruh sağlığı uzmanından destek alınmalıdır.
Sonuç: Size Her Şeyi Anlatacak Birini Değil, Doğru Soruları Konuşabileceğiniz Birini Bulun
“Bana yol gösterecek biriyle konuşmak istiyorum” diyorsanız ilk olarak neden böyle hissettiğinizi bir cümleyle tanımlamaya çalışın.
Kariyer mi?
Girişimcilik mi?
E-ticaret mi?
Eğitim mi?
Yurt dışı mı?
Yeni bir meslek mi?
Belirli bir beceri mi?
Probleminizi belirledikten sonra o yolu daha önce yürümüş veya o konuda profesyonel deneyime sahip kişileri araştırın.
Çünkü bazen onlarca video izlemek, yüzlerce yorum okumak ve sürekli yeni bilgiler toplamak yerine ihtiyacınız olan şey çok daha basittir:
Durumunuzu anlatabileceğiniz ve sorularınızı doğrudan sorabileceğiniz doğru kişiyle 1:1 konuşmak.
Comments