Yapmanız gereken işi biliyor ancak bir türlü başlayamıyor musunuz?
Bilgisayarın başına oturuyor, birkaç dakika sonra telefonunuzu kontrol ediyor; “birazdan başlarım” derken saatlerin geçtiğini mi fark ediyorsunuz?
Spor yapmak, İngilizce öğrenmek, CV hazırlamak, iş başvurusu yapmak, ders çalışmak veya uzun süredir aklınızdaki projeye başlamak sürekli yarına kalıyor olabilir.
Sonunda da kendinize:
“Sürekli erteliyorum, ne yapmalıyım?”
diye sorabilirsiniz.
Erteleme her zaman tembellik anlamına gelmez. Bazen görev fazla büyük veya belirsizdir. Bazen nereden başlayacağınızı bilemezsiniz. Bazen de işi kusursuz yapmaya çalıştığınız için hiç başlayamazsınız.
Bu nedenle ertelemeyi azaltmanın ilk adımı kendinizi suçlamak değil, neden ertelediğinizi anlamaktır.
ARZU ULUTAŞ PROFESYONEL KOÇ İLE 1:1 GÖRÜŞ
Sürekli Ertelemek Nedir?
Erteleme, yapılması gerektiğini bildiğiniz bir işi daha sonra yapmak üzere geciktirmeniz ve bunun yerine daha kolay, keyifli veya daha az rahatsız edici başka bir davranışa yönelmeniz şeklinde ortaya çıkabilir.
Örneğin önemli bir sunum hazırlamanız gerekiyor.
Fakat:
“Önce masayı düzenleyeyim.”
“Bir kahve yapayım.”
“WhatsApp’a bakayım.”
“Biraz Instagram’a gireyim.”
“Akşam daha iyi odaklanırım.”
derken gün sona erebilir.
Buradaki sorun işi yapmak istemediğinizi bilmeniz değil; başlangıç anını sürekli ileriye taşımanızdır.
Neden Her Şeyi Sürekli Erteliyorum?
Ertelemenin tek bir nedeni yoktur.
| Erteleme Nedeni | Nasıl Görünebilir? | İlk Denenebilecek Adım |
|---|---|---|
| Görev çok büyük | “Nereden başlayacağımı bilmiyorum.” | İşi küçük parçalara böl |
| Mükemmeliyetçilik | “İyi yapamayacaksam başlamayayım.” | İlk taslağın kusurlu olmasına izin ver |
| Belirsizlik | “Ne yapacağım belli değil.” | İlk somut görevi belirle |
| Dikkat dağınıklığı | Sürekli telefon kontrolü | Bildirimleri kapat |
| Hedef fazlalığı | Her şeye aynı anda başlama | Tek öncelik seç |
| Motivasyon beklemek | “İçimden gelince yaparım.” | Sabit başlangıç saati belirle |
| Zamanı yanlış tahmin etmek | “Bunu sonra 20 dakikada yaparım.” | Göreve gerçekçi süre ayır |
| Enerji düşüklüğü | Zor işi yanlış saate bırakmak | Enerjik olduğun saate taşı |
| Başarısızlık korkusu | Sonuçtan çekinmek | Sonuç yerine ilk adıma odaklan |
1. Önce Neyi Ertelediğinizi Yazın
“Sürekli her şeyi erteliyorum” demek problemi olduğundan daha büyük gösterebilir.
Gerçekten her şeyi mi erteliyorsunuz?
Yoksa belirli türde işleri mi?
Bir kâğıt açın ve son bir haftada ertelediğiniz şeyleri yazın.
Örneğin:
- CV hazırlamak
- Spor yapmak
- Müşteriyi aramak
- İngilizce çalışmak
- Rapor hazırlamak
- Dokümanları düzenlemek
Ardından her görevin yanına:
“Bunu neden erteliyorum?”
diye yazın.
Cevaplar farklı olabilir.
CV hazırlamak → Nereden başlayacağımı bilmiyorum.
Spor → Akşam çok yoruluyorum.
Müşteriyi aramak → Olumsuz cevap almaktan çekiniyorum.
Rapor → Çok uzun süreceğini düşünüyorum.
Böylece tek bir “erteleme probleminden” ziyade çözülmesi gereken farklı problemler olduğunu görebilirsiniz.
2. Görevi Küçültün
Ertelemenin en etkili tetikleyicilerinden biri görevin gözünüzde çok büyük görünmesidir.
Örneğin:
“Tezimi yazacağım.”
oldukça büyük bir görevdir.
Bunun yerine:
- Dosyayı aç.
- İçindekiler bölümünü oluştur.
- İlk bölümün kaynaklarını listele.
- 200 kelimelik taslak yaz.
şeklinde ilerleyebilirsiniz.
Benzer şekilde:
“İngilizce öğreneceğim.”
yerine:
“Bugün 10 dakika İngilizce konuşacağım.”
çok daha uygulanabilir bir görevdir.
Kendinize şu soruyu sorun:
“Bu işin 10 dakika içerisinde yapabileceğim en küçük parçası nedir?”
3. “Sadece 5 Dakika Yapacağım” Yöntemini Deneyin
Bazen zor olan işin kendisi değil, başlamaktır.
Bu durumda kendinizle küçük bir anlaşma yapabilirsiniz:
“Sadece 5 dakika yapacağım.”
Bilgisayarı açın.
Kronometreyi başlatın.
Beş dakika boyunca yalnızca o işle ilgilenin.
Beş dakika sonunda bırakmak isterseniz bırakabilirsiniz.
Ancak başladıktan sonra devam etmenin düşündüğünüzden daha kolay olduğunu fark edebilirsiniz.
Amaç kendinizi kandırmak değil, başlangıç eşiğini küçültmektir.
4. Motivasyon Gelmesini Beklemeyin
Erteleyen kişilerin sık kullandığı cümlelerden biri:
“Bugün hiç motivasyonum yok.”
olabilir.
Fakat her önemli işi yapmak için yüksek motivasyona sahip olmayı beklerseniz bazı işler uzun süre ertelenebilir.
Örneğin dişlerinizi fırçalamak için her gece motivasyon konuşması dinlemezsiniz.
Çünkü davranış rutine dönüşmüştür.
Benzer şekilde yapmak istediğiniz bazı işler için sabit zaman oluşturabilirsiniz.
Örneğin:
Pazartesi, çarşamba ve cuma 19.00 → 20 dakika İngilizce.
Her sabah 09.00 → Günün en önemli işi.
Cumartesi 11.00 → Haftalık finans kontrolü.
Böylece karar vermek yerine belirlenmiş bir rutini takip edersiniz.
5. Telefonu Görüş Alanınızdan Çıkarın
Telefon yanınızdaysa kullanmasanız bile dikkatinizi çekebilir.
Özellikle zor bir göreve başladığınızda beyniniz daha kolay bir ödül arayabilir.
Telefon bu ödülü saniyeler içerisinde sağlar.
Bir bildirim.
Bir mesaj.
Bir video.
Bir sosyal medya paylaşımı.
Derken 20 dakika geçebilir.
Odaklanmanız gereken zamanlarda:
- Telefonu başka bir odaya bırakın.
- Gereksiz bildirimleri kapatın.
- Sosyal medya uygulamalarını kapatın.
- Bilgisayardaki gereksiz sekmeleri kapatın.
- Masada yalnızca çalışacağınız işi bırakın.
İrade gücünü sürekli test etmek yerine çevrenizi çalışmayı kolaylaştıracak şekilde düzenlemek daha uygulanabilir olabilir.
6. Mükemmel Yapmaya Çalışmayın
Mükemmeliyetçilik bazen erteleme şeklinde ortaya çıkabilir.
Örneğin bir yazı yazmanız gerekiyor.
İlk cümlenin kusursuz olması gerektiğini düşünürseniz 30 dakika boyunca boş ekrana bakabilirsiniz.
Bunun yerine kendinize:
“İlk taslak kötü olabilir.”
deme izni verin.
Önce taslağı çıkarın.
Sonra düzeltin.
Birçok işte:
Önce tamamlamak, sonra geliştirmek
başlangıç için daha uygulanabilir olabilir.
7. Son Tarihi Beklemeyin
Bazı kişiler:
“Ben baskı altında daha iyi çalışıyorum.”
diyebilir.
Gerçekte ise son gün yaklaşınca başka seçeneğiniz kalmadığı için çalışıyor olabilirsiniz.
Bu yöntem sürekli hale geldiğinde:
- Stres artabilir,
- Hata ihtimali yükselir,
- Kalite düşebilir,
- Uyku düzeni bozulabilir,
- Beklenmedik sorunlara zaman kalmayabilir.
Gerçek teslim tarihi cuma ise kendinize çarşamba günü için bir kişisel teslim tarihi koyabilirsiniz.
Böylece son dakika baskısını azaltabilirsiniz.
8. Günün En Önemli İşini Belirleyin
Sabah 20 maddelik görev listesi hazırlamak yerine:
“Bugün yalnızca bir şeyi kesinlikle tamamlayacak olsam bu ne olurdu?”
diye sorun.
Örneğin:
Bugünün ana görevi: Teklifi müşteriye göndermek.
Bunun yanında iki küçük öncelik daha belirleyebilirsiniz.
Bugünün 3 işi
- Teklifi gönder.
- 30 dakika spor yap.
- İki e-postayı cevapla.
Böylece zihninizde aynı anda 15 farklı görev taşımak zorunda kalmazsınız.
9. İşe Başlama Saatini Belirleyin
“Bugün spor yapacağım.”
yerine:
“Saat 18.30’da 30 dakika yürüyüş yapacağım.”
daha nettir.
“Bu hafta CV hazırlayacağım.”
yerine:
“Salı günü saat 20.00’de CV’nin deneyim bölümünü düzenleyeceğim.”
diyebilirsiniz.
Görevin yalnızca ne olduğunu değil, ne zaman yapılacağını da belirlemek ertelemeyi azaltmaya yardımcı olabilir.
10. Kendinize Gerçekçi Süre Verin
İnsanlar bazı görevlerin ne kadar süreceğini olduğundan kısa tahmin edebilir.
“Akşam hallederim.”
“20 dakikalık iş.”
“Hafta sonu bitiririm.”
Fakat iş başladığında iki saat sürebilir.
Bu da programın geri kalanını bozar.
Daha önce benzer bir görevin ne kadar sürdüğünü düşünün ve takviminize gerçekçi süre koyun.
Örneğin 60 dakika süreceğini düşündüğünüz önemli bir görev için 90 dakikalık alan bırakabilirsiniz.
11. Kendinize Başlangıç Ritüeli Oluşturun
Beyninize “şimdi çalışma zamanı” sinyali veren küçük bir rutin oluşturabilirsiniz.
Örneğin:
- Telefonu uzaklaştır.
- Su veya kahve hazırla.
- Masayı temizle.
- Gereksiz sekmeleri kapat.
- 25 dakikalık zamanlayıcıyı başlat.
- Çalışmaya başla.
Her gün aynı sırayı tekrarlamak başlangıcı kolaylaştırabilir.
12. Kendinizi Ödüllendirin
Ödülün büyük olması gerekmez.
Örneğin:
“Bu raporu bitirdiğimde kahve molası vereceğim.”
“30 dakika çalıştıktan sonra 10 dakika dinleneceğim.”
“Haftalık hedefimi tamamladıktan sonra sevdiğim aktiviteyi yapacağım.”
Bu şekilde yalnızca uzun vadeli sonuca değil, süreç içerisindeki küçük ilerlemelere de olumlu karşılık oluşturabilirsiniz.
13. Birine Hesap Vermek Bazı Kişilerde İşe Yarayabilir
Kendi kendinize verdiğiniz sözü sürekli erteliyorsanız hedefinizi başka biriyle paylaşmak bazı durumlarda faydalı olabilir.
Örneğin:
“Cuma gününe kadar CV’mi tamamlayacağım.”
diyebilirsiniz.
Cuma günü o kişinin size:
“CV ne oldu?”
diye soracağını bilmek davranışınızı etkileyebilir.
Bu kişi arkadaşınız, çalışma arkadaşınız, mentorunuz veya yaşam koçunuz olabilir.
14. Her Akşam 5 Dakikalık Değerlendirme Yapın
Günün sonunda kendinize üç soru sorun:
Bugün neyi tamamladım?
Neyi erteledim?
Neden erteledim?
Bu üç soruyu bir hafta boyunca cevapladığınızda belirli kalıplar ortaya çıkabilir.
Örneğin her gün saat 16.00’dan sonraki işleri erteliyorsanız sorun planlama değil enerji olabilir.
Telefon yanınızdayken sürekli dağılıyorsanız sorun motivasyon değil çevresel dikkat dağıtıcılar olabilir.
Böylece kendinize uygun sistemi geliştirebilirsiniz.
Sürekli Erteleyenler İçin 7 Günlük Plan
| Gün | Yapılacak |
|---|---|
| 1. Gün | Son bir haftada ertelediğiniz 5 şeyi yazın |
| 2. Gün | Her birinin nedenini belirleyin |
| 3. Gün | En önemli görevi 10 dakikalık parçalara bölün |
| 4. Gün | Telefonu uzaklaştırıp 25 dakika çalışın |
| 5. Gün | Günün yalnızca 3 önceliğini belirleyin |
| 6. Gün | Uzun süredir ertelediğiniz tek bir işi tamamlayın |
| 7. Gün | Haftayı değerlendirip gelecek haftayı planlayın |
Buradaki amaç yedi günde bütün erteleme davranışlarını ortadan kaldırmak değildir.
Amaç erteleme döngüsünün hangi noktada başladığını fark etmek ve daha uygulanabilir bir çalışma sistemi oluşturmaktır.
Erteleme Döngüsü Nasıl Kırılır?
Basit bir erteleme döngüsü şöyle ilerleyebilir:
Yapılacak iş → İş gözünüzde büyür → Rahatsızlık hissedersiniz → Daha kolay bir şeye yönelirsiniz → Geçici rahatlama → İş hâlâ bekler → Stres artar → Daha fazla kaçınma
Bu döngünün kırılabileceği en kolay noktalardan biri görevin boyutudur.
“Projeyi bitirmem gerekiyor.”
yerine:
“Dosyayı açıp ilk başlığı yazacağım.”
dediğinizde görevin oluşturduğu başlangıç direncini azaltabilirsiniz.
Plan Yapıyorum Ama Uygulayamıyorum, Ne Yapmalıyım?
Bu durumda daha ayrıntılı bir plan yapmak çözüm olmayabilir.
Hatta bazen planlama da bir erteleme biçimine dönüşebilir.
Yeni uygulamalar indirirsiniz.
Yeni ajanda alırsınız.
Renkli tablolar hazırlarsınız.
Haftalık program oluşturursunuz.
Fakat asıl işe başlamazsınız.
Bu durumda planınızı küçültün.
Örneğin ertesi gün için yalnızca:
1 ana görev + 2 küçük görev
belirleyin.
Ayrıca her görevin yanına başlama saatini yazın.
Planın başarısını ne kadar güzel göründüğüyle değil, ne kadarını uyguladığınızla değerlendirin.
Sürekli Erteliyorum: Yaşam Koçuyla Görüşmek Faydalı Olabilir mi?
Ne yapmanız gerektiğini bildiğiniz halde hedeflerinizi sürekli erteliyorsanız yaşam koçuyla 1:1 görüşmeyi değerlendirebilirsiniz.
Özellikle:
- Hedef belirleyemiyorsanız,
- Çok fazla hedefiniz varsa,
- Nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız,
- Plan yapıp uygulamıyorsanız,
- Zamanınızı organize etmekte zorlanıyorsanız,
- İlerlemenizi takip edecek bir sisteme ihtiyaç duyuyorsanız
koçluk görüşmesinde bu konular ele alınabilir.
Örneğin:
“Üç yıldır kendi işimi kurmak istediğimi söylüyorum ancak hiçbir şey yapmadım.”
diyorsanız görüşmede bütün şirket planını çözmeye çalışmak yerine ilk olarak:
“Önümüzdeki 7 gün içerisinde atabileceğim ilk somut adım ne?”
sorusu üzerinde çalışılabilir.
1:1 Yaşam Koçuyla Görüşmede Neler Konuşulur?
Görüşmenin içeriği koça ve ihtiyacınıza göre değişebilir.
Genellikle:
- Ertelediğiniz hedefler,
- Günlük rutininiz,
- Öncelikleriniz,
- Hedeflerinizi neden istediğiniz,
- Sizi durduran noktalar,
- Yapılabilecek küçük adımlar,
- Takip sistemi,
- Zaman planlaması
gibi başlıklar konuşulabilir.
Koçun sizin yerinize karar vermesi veya bütün problemlerinizi çözmesi beklenmemelidir.
Amaç, hedefinizi daha somut hale getirip uygulanabilir bir sonraki adımı belirleyebilmek olabilir.
Yaşam Koçu Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Sadece “yaşam koçu” unvanına bakmayın.
Profilinde:
- Eğitimleri,
- Deneyimi,
- Çalıştığı konular,
- Görüşme yöntemi,
- Seans süresi,
- Kullanıcı değerlendirmeleri
gibi bilgileri inceleyin.
Özellikle zaman yönetimi, hedef belirleme, alışkanlıklar veya erteleme konusunda görüşmek istiyorsanız koçun bu alanlarda çalışıp çalışmadığını kontrol edin.
Gerçekçi olmayan vaatlere de dikkat edin.
“Tek seansta erteleme problemini tamamen bitiriyorum.”
gibi garantili sonuç vaatleri yerine sürecin nasıl ilerlediğini açıklayan uzmanları değerlendirmek daha sağlıklı olabilir.
Erteleme Ne Zaman Profesyonel Değerlendirme Gerektirebilir?
Erteleme günlük yaşamda zaman zaman herkesin yaşayabileceği bir davranıştır.
Ancak durum:
- İşinizi ciddi şekilde etkiliyorsa,
- Eğitiminizi aksatıyorsa,
- Temel günlük sorumlulukları yerine getirmenizi engelliyorsa,
- Uzun süredir devam ediyorsa,
- Yoğun kaygı veya depresif belirtilerle birlikte görülüyorsa,
- Dikkat ve odaklanmayla ilgili belirgin güçlükler yaşıyorsanız
sorunu yalnızca “zaman yönetimi eksikliği” olarak değerlendirmemek gerekir.
Bu durumda uygun bir ruh sağlığı veya sağlık profesyoneliyle görüşmek daha doğru olabilir.
Yaşam koçluğu tıbbi veya psikolojik değerlendirmenin yerine geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Sürekli erteliyorum, ne yapmalıyım?
Öncelikle neyi ve neden ertelediğinizi belirleyin. Görevi küçük parçalara bölün, yalnızca ilk adımı tanımlayın ve başlama saati belirleyin. Telefon ve diğer dikkat dağıtıcıları da çalışma ortamından uzaklaştırabilirsiniz.
Erteleme alışkanlığından nasıl kurtulurum?
Tek bir yöntem herkes için işe yaramaz. Görevleri küçültme, zaman bloklama, dikkat dağıtıcıları azaltma, sabit rutin oluşturma ve günlük değerlendirme gibi yöntemleri deneyerek sizin için çalışan sistemi belirleyebilirsiniz.
Her şeyi son dakikaya bırakıyorum, ne yapmalıyım?
Gerçek teslim tarihinden önce kişisel bir teslim tarihi belirleyebilirsiniz. Büyük projeleri ara teslim tarihlerine bölmek de bütün işin son güne kalmasını önleyebilir.
Plan yapıyorum ama uygulayamıyorum, neden?
Planınız gerçekçi olmayabilir, çok fazla görev içerebilir veya görevler yeterince somut olmayabilir. Günlük planı üç temel önceliğe indirerek her görev için belirli bir başlangıç zamanı oluşturmayı deneyebilirsiniz.
Erteleme tembellik midir?
Her zaman değildir. Ertelemenin altında görevin belirsiz olması, mükemmeliyetçilik, dikkat dağınıklığı, başarısızlık korkusu veya farklı etkenler bulunabilir.
Ertelemeyi bırakmak için 5 dakika yöntemi nedir?
Yapmak istemediğiniz işe yalnızca beş dakika ayırmaya karar verirsiniz. Amaç bütün görevi tamamlamak değil, başlangıç direncini azaltmaktır. Beş dakikadan sonra devam edip etmemeye karar verebilirsiniz.
Telefon ertelemeye neden olur mu?
Telefon ve sosyal medya dikkat dağıtıcı olabilir ve zor görevlerden daha hızlı ödül sunabilir. Çalışma sırasında telefonu uzaklaştırmak ve gereksiz bildirimleri kapatmak bazı kişiler için faydalı olabilir.
Ertelemeyi önlemek için günlük kaç görev yazmalıyım?
Herkes için ideal bir sayı bulunmaz. Ancak çok uzun listeler yerine günün 1 ana görevi ile birkaç küçük önceliğini belirlemek daha uygulanabilir olabilir.
Erteleme için yaşam koçuyla görüşülür mü?
Hedef belirleme, planlama, zaman yönetimi ve ilerlemeyi takip etme gibi konular için yaşam koçuyla görüşülebilir. Erteleme belirgin psikolojik veya sağlık sorunlarıyla ilişkili görünüyorsa uygun sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.
1:1 yaşam koçluğu online yapılabilir mi?
Evet. Yaşam koçlarıyla online görüntülü veya sesli birebir görüşmeler gerçekleştirilebilir. Görüşme almadan önce kişinin eğitimini, deneyimini ve çalışma alanlarını incelemek önemlidir.
Sonuç: Ertelemeyi Bırakmak İçin Önce Başlamayı Kolaylaştırın
“Sürekli erteliyorum, ne yapmalıyım?” diyorsanız kendinize yalnızca “daha disiplinli olmalıyım” demek yeterli olmayabilir.
Önce neyi ertelediğinizi bulun.
Neden ertelediğinizi anlamaya çalışın.
Görevi küçültün.
Başlama saati belirleyin.
Telefonu uzaklaştırın.
Kusursuz başlangıç beklentisini bırakın.
Ve kendinize:
“Bu işin şu anda yapabileceğim en küçük adımı nedir?”
diye sorun.
CV hazırlamak istiyorsanız bütün CV’yi bugün bitirmek zorunda değilsiniz. İlk olarak deneyim bölümünü açabilirsiniz.
İngilizce öğrenmek istiyorsanız iki saat çalışmak zorunda değilsiniz. Bugün 10 dakika konuşabilirsiniz.
İş kurmak istiyorsanız hemen şirket açmak zorunda değilsiniz. İlk olarak fikrinizi üç potansiyel müşteriyle konuşabilirsiniz.
Sorununuz özellikle hedef belirleme, planlama ve harekete geçme aşamasındaysa 1:1 yaşam koçlarıyla görüşerek mevcut durumunuzu ve atabileceğiniz bir sonraki somut adımı değerlendirmeyi de düşünebilirsiniz.
Çünkü bazen ilerlemek için ihtiyacınız olan şey daha fazla motivasyon değil, başlamayı yeterince kolay hale getirmektir.
Comments